This paper examines in detail the little-known Friday Mosque (masjid-i jāmi‘) of Firdaus, located southwest of the Khurasan, which has had a key role in developing Saljuq Architecture in the area. The original scheme of the mosque was unclear. The lofty īwān and two flanking dome chambers on the west (qibla) side of the courtyard are the central core of the mosque. The main aim of the article is to analyse the Architecture of the mosque and demonstrate its association with the architectural style of the Saljuq mosque in the Khurasan area.  During the conservation and restoration measures in 2006, some fresh materials were unearthed. The new findings shed light on the original features of the mosque and revealed its formation. The paper describes the city's history, defines its architectural characteristics, and then analyses the present information for replying to the research questions. Owing to the outcomes of the archaeological investigation, the study suggests the general scheme of the mosque as a further example of the two- īwān mosque, which may be dated to the late years of the 6th /12th century. Despite the importance of the mosque, no lengthy study has been published about the building. The accurate drawing of the plan and sections of this monument, with the proposal scheme for the reconstruction of the mosque, are being published in this paper for the first time

بیان مسئله: مطالعات معماری روی خانه های سنتی شهر یزد نشان می دهد که این ساختمان ها از لایه های مختلف معنایی تشکیل شده اند که شامل لایۀ دسترسی، لایۀ ساخت و لایۀ زیباشناختی می شوند. این لایه ها از طریق استفاده از عناصر فرهنگی و مفهومی، ساختارهای مختلفی را در خود جای داده اند. اما مسئلۀ اصلی این است که چگونه این لایه ها، با بهره گیری از اصول نشانه شناسی و ادراک معانی، مفهوم بخشی به فضاهای مسکونی ایجاد و در تداوم و ارتباط با فرهنگ محیطی خود موفق عمل کرده اند؟ این مسئله نقش به سزایی در طراحی معماری مسکونی امروزی با تأکید بر ارتباط فضا و فرهنگ را بررسی می کند.هدف پژوهش: هدف اصلی این پژوهش، بررسی و تحلیل مفهوم بخشی فضاهای مسکونی در خانه های سنتی شهر یزد با بهره گیری از اصول نشانه شناسی و ادراک معانی است. این پژوهش به بررسی چگونگی ایجاد مفهوم بخشی در لایه های مختلف معماری خانه ها، ارتباط آن با فرهنگ محلی و تأثیر این مفاهیم در طراحی فضاهای مسکونی امروزی می پردازد. همچنین، این پژوهش به منظور ارائۀ راهبردهایی برای افزایش اثربخشی طراحی فضاهای مسکونی معاصر، با تأکید بر استفاده از الگوها و معانی نهفته در خانه های سنتی، انجام شده است.روش پژوهش: در این پژوهش، از روش تحقیق کیفی با استفاده از مطالعۀ تطبیقی و تحلیل محتوا با رویکرد نشانه شناسی و معناشناسی استفاده شده است. داده ها به صورت توصیفی و از طریق مطالعات کتابخانه ای و مشاهدات میدانی، جمع آوری و در مراحل تعبیر، تفسیر و ارزیابی از رویکرد تفسیری استفاده شده است. نتیجه گیری: در این پژوهش، با استفاده از رویکرد نشانه شناسی و معناشناسی، معماری خانه های سنتی در شهر یزد بررسی شده است. نتایج حاکی از توانایی خاص این خانه ها در بهره گیری از عناصر معماری و رمزگان برای ارتقای ارتباطات اجتماعی و فرهنگی درون و برون خانه است. این تداخل معانی و کارکردها، هماهنگی داخلی و ارتباط با فرهنگ محلی را تقویت می کند. از نظر نشانه شناسی، خانه های سنتی یزد به عنوان الگوهایی ارزشمند می توانند در طراحی های معاصر و بهبود فضاهای مسکونی بهره مند شوند.

کتاب "هندسه و تزیین در معماری اسلامی"، بررسی هندسه در معماری اسلامی به قلم پرفسور گل رو نجیب اغلو اثر ارزشمندی در حوزه معماری اسلامی است. این کتاب در سال 1995 در انتشارات ویکلی (Weekly) چاپ شده است. اگرچه محتوای کتاب در توصیف معماری و هنر اسلامی است، چنانکه از مقدمه کتاب دانسته می شود این کتاب در اصل برای مخاطب غربی نوشته شده است. نویسنده نخستین دلیل از نگارش این کتاب را کوششی برای تعدیل باوری عمومی درباره هندسه و مراحل تدوین و بحث در معماری اسلامی می داند. و همچنین تلاش می کند که رویکرد منفی درباره هندسه هنر اسلامی را در دیدگاه های غربی تصحیح کند، زیرا چنین نگرشی سبب شده نوعی بی میلی به برابر نهادن آثار معماری اسلامی با آثار بزرگ معماری کلاسیک غرب به وجود آید. از سوی دیگر در این کتاب، نجیب اغلو می خواهد انتقادهای غرب را که معماری اسلامی را تا سطح اثری تدوین نشده فرومی کاهد، رد و پاسخ دهد. نجیب اغلو در فصل پایانی کتاب از دیدگاه غربی به مستندات تدوین شده معماری اسلامی می نگرد و برخی از نکته های مغفول مانده علوم هندسی؛ از جمله روشن ساختن مفهوم سازی، ضبط و انتقال طراحی معماری در جهان اسلام را برجسته می کند.

زمینه و هدف: سبک شناسی لایه ای یکی از راه های تجزیه و تحلیل متن (نثر یا شعر) است که در آن با استفاده از الگوی لایه ای، برجستگیهای سبکی اثر مشخص میشود. شعر کودک یکی از گونه های ادبیات کودک و نوجوان است که نیازمند توجه و بررسی همه جانبه است. در این پژوهش با هدف دست یافتن به سبک شعر رودابه حمزه ای، اشعار کودک وی در پنج لایه ی آوایی، واژگانی، نحوی، بلاغی و ایدئولوژیک و نوآوریهای شاعر بررسی و تحلیل میشود. روش مطالعه: شیوه ی پژوهش در این جستار، کیفی و از نوع تحلیل محتواست. اطلاعات موردنظر از منابع کتابخانه ای و سایتهای معتبر اینترنتی استخراج و ازطریق ابزار فیش گردآوری شده است و اطلاعات و آمارهای بدست آمده مورد نقد و ارزیابی قرار گرفته است. یافته ها: در بررسی سبک شناسی لایه ای، عناصر آوایی، واژگانی، نحوی، بلاغی و ایدئولوژیک اشعار حمزه ای، ویژگیهایی سبکی خاص شعر کودک وجود دارد و شعریت شعر کودک را فزونی میبخشد؛ چراکه واژه ی کودک شعر را مقید به قواعد و اصولی خاص میکند، که تخطی از آنها بمثابه ی فاصله گرفتن از هدف غایی شعر و پرورش شعر کودکانه است. نتیجه گیری: شاعر بیشتر در بخش موسیقی کناری و درونی لایه ی آوایی موفق بوده است. در لایه ی واژگانی برای مخاطبان خردسال خود از واژگان حسی و عامیانه بیشتر استفاده نموده و از انواع واژه ها بهره برده است. همچنین به ترکیبات وصفی نسبت به ترکیبات اضافی تمایل بیشتری نشان داده است. در لایه ی نحوی ساختار جملات ساده است و اغلب افعال را در انتهای جمله قرار داده، ضمن اینکه افعال اسنادی را خیلی کمتر بکار برده است. در بخش بلاغی مهمترین آرایه های مورداستفاده ی شاعر تشخیص، تناسب و تضاد بوده است و تشبیه و کنایه را به تعداد محدود بکار برده است. در لایه ی ایدئولوژیک شاهد توجه و اشراف شاعر به همه ی امور کودک هستیم و این امر نشان دهنده ی حس زنانه و مسئولیت مادرانه ی این شاعر تواناست. همچنین در شعر وی نوآوریهایی در اسم صوتها، بویژه اسم صوت مخصوص کودکان، کاربرد کلمات ویژه ی کودکان و تشبیهات جدید و نو دیده میشود.